Notepad++ Nedir, Nasıl Kurulur? PHP İçin Doğru Ayarlar

Notepad++ nedir? Windows için geliştirilmiş, GPL lisanslı ve ücretsiz bir metin ve kod editörüdür: sözdizimi renklendirme, sekmeli çalışma, çok dosyada arama ve eklentiler sunar. Kurulumu birkaç dakikalık bir iştir. PHP yazacaksanız asıl önemli olan kurulumdan sonraki tek ayardır: yeni dosyaların BOM'suz UTF-8 kaydedilmesi. Bu ayar yanlışsa ortaya çıkan hata yerelde görünmeyip canlı sunucuda çıkabilir.

Menü adları kılavuzdaki gibi İngilizce arayüze göre yazıldı; kritik yerlerde Türkçe karşılıkları da verdik.

İndirme ve kurulum: yalnız resmî siteden

Notepad++ notepad-plus-plus.org adresindeki Downloads sayfasından indirilir; bu yazı hazırlanırken son sürüm 24 Eylül 2026 tarihli 8.9.8.1'di. Güncel Windows için x64 kurulum dosyasını seçin, sihirbazda dil ve kurulum klasörünü onaylayın. Yönetici yetkisi olmayan bir bilgisayardaysanız sürüm sayfasındaki taşınabilir (portable) zip paketi kurulum gerektirmez; klasöre açıp çalıştırmanız yeter.

Sürüm notlarında 8.8.9 bir güvenlik açığı düzeltmesi, 8.9.2 ise güncelleme güvenliğini sıkılaştıran sürüm olarak geçiyor. Bu yüzden programı başka sitelerden indirmeyin ve güncelleme uyarılarını ertelemeyin. Her paket için GPG imzası ve SHA-256 özeti de yayımlanıyor; indirdiğiniz dosyanın özetini PowerShell'de hesaplayıp sürüm sayfasındaki değerle karşılaştırabilirsiniz:

Get-FileHash .\npp.8.9.8.1.Installer.x64.exe -Algorithm SHA256

PHP dosyaları için ilk ayar: UTF-8, BOM'suz

Settings > Preferences > New Document bölümünde Encoding olarak UTF-8 seçin, "UTF-8 with BOM" değil. Kılavuzun tarifiyle BOM, dosyanın başına eklenen ek bir Unicode karakteridir (U+FEFF); diskte EF BB BF baytları olarak durur. Aynı bölümdeki "Apply to opened ANSI files" seçeneği yalnız boş ya da tamamen ASCII olan dosyaları UTF-8 olarak açar; içinde Windows-1254 ile kaydedilmiş "ş", "ğ" bulunan eski dosyalara dokunmaz. Onları aşağıdaki Convert to UTF-8 ile sizin çevirmeniz gerekir.

PHP bu üç baytı <?php etiketinden önce gelen düz metin sayar ve çıktıya yazar. Çıktı başladıktan sonra header() çalışamaz. Aşağıdaki dosya BOM'lu kaydedildi:

<?php
header('Location: /giris');
echo 'tamam';

Sayfadan kopyalanan metin BOM taşımaz; denemek için dosyayı Encoding > UTF-8-BOM ile kaydedin. Aynı dosyayı XAMPP 8.2.12'deki Apache'de iki ayarla çalıştırdık:

Tuzak tam burada: XAMPP'in çıktı tamponu hatayı gizler, tamponlaması kapalı bir sunucuda aynı dosya bozulur. 4096 yalnız XAMPP'in değil, PHP'nin php.ini-production dosyasının da önerdiği değerdir; php.ini'siz varsayılan ise kapalıdır. Canlıdaki değeri tahmin etmeyin, ini_get('output_buffering') ile görün. Tampon açıkken de BOM kaybolmaz: bu yanıtı başka bir PHP servisi json_decode() ile okursa baştaki üç bayt yüzünden null alır. Uyarıdaki "output started at …:1" ifadesi, çıktının dosyanın ilk satırında, yani görünmeyen BOM'da başladığını söyler.

Var olan bir dosyanın kodlamasını görmek ve düzeltmek

Açık dosyanın kodlaması, pencerenin alt kısmındaki durum çubuğunda yazar: "UTF-8" ya da "UTF-8-BOM". Encoding menüsünde iki tür komut vardır ve farkı önemlidir: menünün üst kısmındaki "ANSI", "UTF-8", "UTF-8-BOM" gibi adlar baytlara dokunmadan dosyayı o kodlamayla yeniden okur; ayırıcı çizginin altındaki "Convert to …" komutları (Türkçe arayüzde "UTF-8'e Dönüştür" gibi) ise dosyayı o kodlamaya çevirip yeniden yazar. BOM'u kaldırmak için Encoding > Convert to UTF-8 seçip dosyayı kaydedin.

Türkçe karakterleri ANSI (Windows-1254) olarak kaydedilmiş bir PHP dosyası, sayfa UTF-8 sunulduğunda "ş" ve "ğ" yerine � işaretleri gösterir. Çözüm yine Convert to UTF-8'dir, ama önce dosyanın doğru okunduğundan emin olun: "ANSI", Windows'un sistem kod sayfası demektir. Türkçe olmayan bir Windows'ta "ş" yerine "þ" görüyorsanız önce Encoding > Character Set > Turkish > Windows-1254 ile dosyayı yeniden okutun, harfler düzelince Convert to UTF-8 ile kaydedin; aksi hâlde yanlış harfler kalıcı olarak UTF-8'e yazılır.

Satır sonu ve kod yazarken işe yarayan özellikler

New Document bölümündeki ikinci ayar satır sonu biçimidir: Windows (CR LF), Unix (LF) ya da eski Macintosh (CR). Linux sunucuda çalışacak kabuk betikleri için Unix (LF) seçin; açık dosyanın satır sonu yine durum çubuğunda görünür.

İzleme özelliği, örneğin CodeIgniter'ın writable/logs klasöründeki günlük dosyasını açık tutup hataları geldikçe görmek için kullanışlıdır.

Eski bir projede toplu arama: Find in Files

Bir klasördeki bütün dosyalarda arama yapmak, Notepad++'ı tek dosyalık bir editörün ötesine taşır. Search > Find in Files (Ctrl+Shift+F) penceresinde Find what alanına aranacak ifadeyi, Filters alanına dosya türünü, Directory alanına proje klasörünü yazın; In all sub-folders kutusu alt klasörleri de kapsar.

Somut bir örnek: PHP 7.0'da kaldırılan mysql_ fonksiyonlarını eski bir projede bulmak. Search Mode olarak Regular Expression seçip şu değerleri girin:

Find what : \bmysql_\w+\s*\(
Filters   : *.php
Directory : C:\xampp\htdocs\eski-proje

\b, mysqli_ çağrılarını ve my_mysql_query gibi kendi fonksiyonlarınızı dışarıda bırakır; \s* ise mysql_query ( gibi boşluklu yazımı da yakalar. Sonuç panelinde her eşleşme dosya adı ve satır numarasıyla listelenir; satıra çift tıklamak dosyayı o noktada açar. Böylece yeni PHP sürümüne taşınırken hangi dosyaların değişeceği, projeyi çalıştırmadan önce görülür.

Sınırlar: ne zaman başka bir editöre geçmeli?

Notepad++'ın sınırı kod tamamlamada belirir: PHP önerileri hazır bir fonksiyon listesinden ve açık dosyadaki kelimelerden gelir. str_ yazınca str_replace()'i önerir, ama bir CI4 denetleyicisinde $this->request-> yazdığınızda getPost()'u bilemez. Nesneyi ve projeyi tanıyan tamamlama ya da adım adım hata ayıklama gerektiğinde VS Code ayarları ve kısayolları ile hata ayıklayıcıyı gerçekten kullanmak yazıları sonraki adımdır. Ekipte herkes farklı editör kullanıyorsa kodlama ve satır sonunu tek dosyada sabitlemek için EditorConfig kurulumu yazısına bakın.

XAMPP'te sorunsuz yönlenen bir sayfanın başka bir sunucuda "headers already sent" vermesinin sebebi kodda değil, editörün dosyanın başına kaydettiği üç baytta olabilir. Programı yalnız resmî siteden indirip güncel tutun, Yeni Belge (New Document) ayarında BOM'suz UTF-8'i (Türkçe arayüzde "BOM olmadan UTF-8") ve sunucunuza uyan satır sonunu seçin, eski dosyaları Convert to UTF-8 ile çevirin ve durum çubuğundaki kodlamaya bakmayı alışkanlık hâline getirin. "Headers already sent" uyarısı ilk satırı gösteriyorsa önce BOM'dan şüphelenin.

Konunun derinlemesine anlatımı için: Notepad++ User Manual — Preferences.