Olay Günlüğü (Event Log) Tasarımı: Rapor Değil Ham Olay Saklayın

CREATE TABLE olaylar (
  id            BIGINT UNSIGNED AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
  olay_tipi     VARCHAR(60)  NOT NULL,          -- siparis.olusturuldu
  olay_surumu   TINYINT      NOT NULL DEFAULT 1,-- şema evrilirse artar
  olay_anahtari CHAR(36)     NOT NULL,          -- üretici tarafından, tekrarı engeller
  gerceklesti   DATETIME(3)  NOT NULL,          -- OLAYIN gerçekleştiği an
  kaydedildi    DATETIME(3)  NOT NULL,          -- bize ULAŞTIĞI an
  aktor_tipi    ENUM('kullanici','sistem','entegrasyon') NOT NULL,
  aktor_id      BIGINT UNSIGNED NULL,
  varlik_tipi   VARCHAR(40)  NOT NULL,          -- siparis, urun, kullanici
  varlik_id     BIGINT UNSIGNED NOT NULL,
  yuk           JSON         NOT NULL,          -- tipe özgü alanlar
  UNIQUE KEY uq_anahtar (olay_anahtari),
  KEY ix_tip_zaman (olay_tipi, gerceklesti),
  KEY ix_varlik (varlik_tipi, varlik_id, gerceklesti)
) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8mb4;

final class OlayYazici
{
    public function __construct(private \CodeIgniter\Database\BaseConnection $db) {}

    public function yaz(string $tip, string $varlikTipi, int $varlikId, array $yuk, ?int $aktorId = null): void
    {
        $satir = [
            'olay_tipi'     => $tip,
            'olay_surumu'   => 1,
            'olay_anahtari' => $this->anahtar($tip, $varlikId, $yuk),
            'gerceklesti'   => $yuk['_an'] ?? date('Y-m-d H:i:s.v'),
            'kaydedildi'    => date('Y-m-d H:i:s.v'),
            'aktor_tipi'    => $aktorId ? 'kullanici' : 'sistem',
            'aktor_id'      => $aktorId,
            'varlik_tipi'   => $varlikTipi,
            'varlik_id'     => $varlikId,
            'yuk'           => json_encode($yuk, JSON_UNESCAPED_UNICODE),
        ];

        // IGNORE: aynı anahtarla ikinci kez gelirse sessizce atla (idempotent yazma)
        $this->db->query(
            'INSERT IGNORE INTO olaylar (olay_tipi, olay_surumu, olay_anahtari, gerceklesti, kaydedildi,
             aktor_tipi, aktor_id, varlik_tipi, varlik_id, yuk) VALUES (?,?,?,?,?,?,?,?,?,?)',
            array_values($satir)
        );
    }

    private function anahtar(string $tip, int $varlikId, array $yuk): string
    {
        return $yuk['_anahtar'] ?? sprintf('%s-%d-%s', $tip, $varlikId, $yuk['_an'] ?? microtime(true));
    }
}

-- Günlük özet: ham olaydan türetilir, gerektiğinde yeniden kurulur
INSERT INTO ozet_gunluk_siparis (gun, adet, ciro_kurus)
SELECT DATE(gerceklesti)                        AS gun,
       COUNT(*)                                 AS adet,
       SUM(CAST(JSON_EXTRACT(yuk, '$.tutar_kurus') AS UNSIGNED)) AS ciro_kurus
FROM olaylar
WHERE olay_tipi = 'siparis.olusturuldu'
  AND gerceklesti >= ? AND gerceklesti < ?
GROUP BY DATE(gerceklesti)
ON DUPLICATE KEY UPDATE adet = VALUES(adet), ciro_kurus = VALUES(ciro_kurus);