CSV İçe Aktarma

Bu Proje Nedir?

Neredeyse her panelde bir "CSV yükle" düğmesi vardır ve arkasında genellikle tek bir döngü durur: dosyayı aç, satırları oku, hepsini INSERT et.

O döngü 800. satırda patladığında ilk 799 kayıt yarım girmiştir. Kullanıcı ne olduğunu göremez, hangi satırın bozuk olduğunu bilemez ve yapabileceği tek şey aynı dosyayı ikinci kez yüklemektir — bu sefer veriler ikiye katlanır. Böyle bir ekran bir içe aktarma aracı değil, kontrolsüz bir yazma noktasıdır.

Bu proje aynı işi üç adıma böler ve her adımın neden ayrı olduğunu anlatır:

1. Yükle — dosya bir kez ağdan geçer, ayracı ve kodlaması içerikten tespit edilir
2. Eşle ve önizle — her satır doğrulanır ve ne olacağı veritabanına dokunulmadan gösterilir
3. Aktar — kullanıcı iki kararı verdikten sonra yazılır: hata olursa ne olsun? ve e-posta zaten varsa ne olsun?

Ve dördüncü bir şey daha yapar: her aktarmanın künyesini tutar. Üç hafta sonra "bu 400 kayıt nereden geldi?" diye sorulduğunda cevap ekranda durur — hangi dosya, hangi ayraç, hangi modda, kaç satır girdi, kaç tanesi atlandı.

Kimler için uygun?

• Kendi projesine dosyadan veri aktarma özelliği ekleyecekler
• "Aynı dosyayı iki kez yükledim, kayıtlar ikiye katlandı" sorununu üretimde yaşamış olanlar
• Türkçe Excel'den çıkan ; ayraçlı, ISO-8859-9 kodlamalı dosyalarla boğuşanlar
• PHP + AJAX + DataTables üçlüsünü doğru öğrenmek isteyenler
• Bootstrap 5 üzerine kurulu, tekrar kullanılabilir bir tasarım kalıbı arayanlar

Klonla, cy_import.sql'i içe aktar, çalıştır. Başka hiçbir kurulum adımı yok. Composer yok, npm yok, internet bağlantısı bile gerekmiyor — tüm kütüphaneler proje içinde.

Bu proje, Çılgın Yazılım Kütüphanesi altında yayınlanan açıklamalı, üretime hazır örneklerden biridir.

---

Dört Kritik Karar

1) Dry-run: yazmadan önce göstermek

İçe aktarma ekranlarının klasik kusuru, kullanıcıyı karanlıkta karar vermeye zorlamasıdır. "Yükle" düğmesine basana kadar dosyanın kaç satırının bozuk olduğu bilinmez; basıldıktan sonra da geri dönüş yoktur.

preview uç noktası dosyanın tamamını commit ile birebir aynı kodla (validate_row()) işler, ama tek bir INSERT çalıştırmaz:

// handle_preview() — hiçbir yazma yok, yalnızca sayım
$summary = ['total' => 0, 'ok' => 0, 'warning' => 0,
            'error' => 0, 'dupe_file' => 0, 'dupe_db' => 0];

Bu simetri şart: önizleme ayrı bir doğrulama kodu kullansaydı, zamanla ikisi ayrışır ve "önizlemede temizdi ama aktarırken patladı" durumu doğardı. Önizleme, aktarmanın kuru çalıştırılmasıdır — taklidi değil.

2) Hata ile uyarı ayrımı

Her kusuru hataya çevirmek kolaydır ama pahalıdır: %2'lik kirli veri yüzünden %98'lik temiz veriyi de reddetmek demektir.

// Ad yoksa satır YAZILAMAZ → hata
if (mb_strlen($name) < 2) {
    return ['data' => [], 'error' => 'Ad en az 2 karakter olmalı', ...];
}

// Telefon tuhafsa satır yine de değerlidir → uyarı
if (strlen($digits) !== 10) {
    return [$digits, 'Telefon 10 hane değil (yine de kaydedilecek)'];
}

Kural şu: kaydın kimliğini kuran alanlar (ad, e-posta) eksikse satır reddedilir; kaydı zenginleştiren alanlar (telefon, şehir) kusurluysa satır girer ve kullanıcı uyarılır.

3) Tekrarın üç farklı anlamı

"Bu e-posta zaten var" cümlesi üç ayrı duruma karşılık gelir ve üçünün de çözümü farklıdır:

Son satır bir tercih değil, verinin kime ait olduğuyla ilgili bir karardır: telefon güncelleme dosyasında CSV haklıdır, müşteri listesi eklemede veritabanı haklıdır. Bu yüzden seçim kullanıcıya bırakılır ve önizleme, seçim değiştiğinde anında yeniden hesaplanır.

Ama asıl koruma uygulama kodunda değil, veritabanı kısıtındadır:

UNIQUE KEY `uq_contacts_email` (`email`)

"Önce SELECT, yoksa INSERT" kontrolü iki eşzamanlı istekte yarışır ve kaybeder; UNIQUE indeks kaybetmez. Kod yine de önce SELECT yapar — ama bunu önizleme için yapar. Yazma anındaki gerçek koruma indeksin kendisidir ve yarış durumunda dönen hata indeks adına bakılarak ayırt edilir:

$isDupeEmail = $ex->getCode() === '23000'
    && str_contains($ex->getMessage(), 'uq_contacts_email');

if (!$isDupeEmail) {
    throw $ex;   // başka bir kısıt ihlali — yanlış mesajla gizleme
}

4) Künye ve kayıtlar aynı transaction'da

import_runs satırı, kişilerle aynı transaction içinde açılır ve aynı transaction içinde sayaçlarıyla güncellenir:

$db->beginTransaction();
$runStmt->execute([...]);          // künye açılır (boş sayaçlarla)
$runId = (int) $db->lastInsertId();
foreach ($rows as $raw) { ... }    // kişiler bu künyeye bağlanır
$db->prepare('UPDATE import_runs SET inserted = ...')->execute([...]);
$db->commit();

Künye ayrı yazılsaydı, kişiler girip künye yazılamadığında izi olmayan 400 kayıt oluşurdu — tam olarak bu projenin çözmeye çalıştığı sorun. Atomik modda fren devreye girdiğinde rollBack() künyeyi de siler; bu yüzden hemen ardından ayrı bir aborted künyesi yazılır: denenip iptal edilen aktarma da geçmişte görünmelidir.

---

Neler Var?

İçe aktarma çekirdeği

• Üç adımlı sihirbaz: upload → preview → commit
• Dosya bir kez yüklenir, token ile üç kez kullanılır
• Ayraç tespiti: , ; TAB | — tırnak içi ayraçlar sayılmaz
• Kodlama tespiti: UTF-8 / UTF-8 BOM / ISO-8859-9 (Windows-1254)
• Sütun eşleme tahmini, kullanıcı tarafından değiştirilebilir
• Türkçe + İngilizce başlık takma adları (eposta, mail, e-posta…)
• Dry-run önizleme: hata / uyarı / dosya içi tekrar / DB tekrarı
• İki mod: atomik (hepsi ya da hiçbiri) ve kısmi
• İki dedupe politikası: mevcudu atla veya güncelle
• Telefon normalizasyonu: +90, 0, boşluk, tire → 10 hane
• Hata raporu CSV: satır numarası + sebep + ham hücreler

Ekranlar ve altyapı

• Sayaç şeridi: kişi, CSV'den gelen, aktarma, atlanan satır, son aktarma
• Kişiler tablosu (DataTables server-side): arama, şehir ve kaynak filtresi
• İçe aktarma geçmişi: künye, sayaçlar, sonuç rozeti, süre
• "Bu aktarmanın kişilerini göster" — iki tabloyu bağlayan import_id
• CSV dışa aktarım, ekrandaki aynı filtrelerle
• Paylaşılabilir derin bağlantı: #kisi-4, #aktarma-3
• Sürükle-bırak dosya yükleme
• Markayla uyumlu silme onayı modalı (confirm() yok)
• Çift gönderim koruması, toast bildirimleri, aria-live
• Dört ayrı hız sınırı kovası (upload / preview / commit / export)
• Mobil: 991 / 767 / 480px eşikleri, yatay kaydırma yok

---

Güvenlik: Neyi, Nasıl Kapattık?

Bu projede saldırı yüzeyi alışılmadık biçimde geniştir: içeriği tamamen kullanıcının belirlediği bir dosyayı okuyup ekrana basıyor ve veritabanına yazıyoruz.

---

Yapılandırma

Tüm ayarlar system/config.php içindedir.

Hedef alan eklemek

TARGET_FIELDS dizisine bir ad eklemek, eşleme <select>'ini, sunucu doğrulamasını ve hata raporu başlıklarını birlikte günceller. Üç yer daha dokunulması gerekir:

1. field_label() — Türkçe etiketi (system/function.php)
2. validate_row() — varsa doğrulama kuralı
3. INSERT / UPDATE sorguları (system/ajax.php) ve contacts tablosunda sütun

Takma ad tahmini için assets/js/import.js içindeki ALIASES nesnesine de bir satır ekleyin.

Şifreyi koda yazmayın

Canlı veritabanı künyesi config.php'ye yazılmaz: o dosya depoda durur ve her dağıtımda depodaki sürümle değiştirilir. Bunun yerine yanına config.local.php koyun (.gitignore içindedir):

cp system/config.local.php.example system/config.local.php
# sonra dört satırı doldurun

Ortam değişkeni de kullanabilirsiniz:

# Linux / macOS
DB_HOST=127.0.0.1 DB_NAME=cy_import DB_USER=uygulama DB_PASS=gizli php -S 127.0.0.1:8000

# Windows (PowerShell)
$env:DB_PASS="gizli"; php -S 127.0.0.1:8000

Öncelik sırası: config.local.php → ortam değişkeni → yerel varsayılan.

---

Kendi Projenize Eklemek

İçe aktarma katmanını kendi tablonuza taşımak için sırayla:

1 — Hedef alanlarınızı tanımlayın

// system/config.php
define('TARGET_FIELDS',   ['ad', 'stok_kodu', 'fiyat', 'adet']);
define('REQUIRED_FIELDS', ['ad', 'stok_kodu']);

2 — Doğrulamayı yazın

validate_row() içindeki kuralları kendi alanlarınıza uyarlayın. Hata / uyarı ayrımını koruyun: kaydın kimliğini kuran alan eksikse hata, zenginleştiren alan kusurluysa uyarı.

3 — Benzersizlik anahtarınızı seçin

Bu projede email, sizde stok_kodu olabilir. Üç yeri birlikte değiştirin:

UNIQUE KEY `uq_urun_stok_kodu` (`stok_kodu`)

// handle_preview: SELECT stok_kodu FROM urunler WHERE stok_kodu IN (…)
// handle_commit : str_contains($ex->getMessage(), 'uq_urun_stok_kodu')

4 — INSERT / UPDATE sorgularını değiştirin

handle_commit() içindeki iki prepared statement. Döngünün dışında hazırlanmalarını koruyun; içeride hazırlamak 5000 satırda 5000 gereksiz gidiş-dönüş demektir.

5 — Künye tablosunu olduğu gibi alın

import_runs tablosu alanlarınızdan bağımsızdır; hiç değiştirmeden kullanabilirsiniz.

Atlamayın: preview ve commit aynı validate_row() fonksiyonunu çağırmalıdır. İkisini ayırdığınız gün önizleme yalan söylemeye başlar.

---

Çılgın Yazılım Tasarım Kalıbı

assets/css/cilginyazilim.css dosyası bu projeye değil markaya aittir. Diğer örnek projelerde de aynı görsel dili kullanabilmek için ayrı bir dosya olarak tutulur; bu örneğe özgü her şey (sihirbaz adımları, bırakma alanı, önizleme tablosu, özet çipleri) assets/css/style.css içindedir.

Hazır bileşenler

Bu örneğe özgü (style.css): .cy-step / .cy-step__num, .cy-dropzone, .cy-filemeta / .cy-fm, .cy-chip, .cy-verdict, .cy-preview, .cy-choice, .cy-result, .cy-op--ok|warning|error|dupe_db|success|partial|aborted, .cy-src, .cy-count.

Renkleri değiştirmek

Tüm bileşenler CSS değişkenlerinden beslenir. Tek yeri değiştirmek yeter:

:root {
    --cy-brand-900: #061321;   /* Logodaki en koyu lacivert */
    --cy-brand-600: #0b5cb5;   /* Ana marka mavisi          */
    --cy-accent:    #0ea5e9;   /* Vurgu rengi               */
    --cy-gradient:  linear-gradient(135deg, #061321, #0b5cb5 45%, #0284c7);
}

Koyu tema

Kullanıcının işletim sistemi koyu temadaysa otomatik devreye girer. Zorlamak isterseniz:

<html data-cy-theme="dark">   <!-- veya "light" -->

---

Dosya Yapısı

csv-import/
├── index.php                 → Arayüz. Veritabanına DOKUNMAZ; üç kart + üç modal.
├── cy_import.sql             → Şema + 33 kişi + 6 içe aktarma künyesi (NOW() - INTERVAL)
├── sample.csv                → Örnek dosya: her durumu temsil eden 14 satır
├── .htaccess                 → Dizin listeleme kapalı, .sql/.md kapalı (README istisna)
│
├── system/
│   ├── config.php            → Ayarlar, PDO bağlantısı, APP_DEBUG türetimi
│   ├── config.local.php      → (siz oluşturursunuz) canlı künye — .gitignore'da
│   ├── config.local.php.example
│   ├── function.php          → CSRF, hız sınırı, CSV okuma/yazma, doğrulama
│   ├── ajax.php              → 12 uç nokta (sihirbaz + ekranlar)
│   └── .htaccess             → BEYAZ LİSTE: yalnızca ajax.php dışarı açık
│
├── storage/imports/          → Geçici CSV'ler. Web'e KAPALI, 30 dk sonra temizlenir.
│   ├── .htaccess             → Require all denied
│   └── .gitignore            → yüklenen dosyalar depoya girmez
│
├── assets/
│   ├── css/
│   │   ├── cilginyazilim.css → MARKA KALIBI (projeler arası ortak — dokunmayın)
│   │   ├── style.css         → Yalnızca bu örneğe özgü stiller
│   │   ├── bootstrap.min.css
│   │   └── dataTables.bootstrap5.min.css
│   ├── js/
│   │   ├── import.js         → Sihirbaz + tablolar + modallar (12 bölüm)
│   │   ├── jquery-3.7.0.js
│   │   ├── bootstrap.bundle.js
│   │   └── jquery.dataTables.min.js
│   └── images/logo.png
│
├── docs/screenshots/         → README'de kullanılan görseller
├── CHANGELOG.md
├── README.md · README.en.md
└── LICENSE                   → MIT

---

Nasıl Çalışıyor?

┌─ ADIM 1: upload ─────────────────────────────────────────────────────┐
│  · içerikten MIME kontrolü + boyut sınırı                            │
│  · csv_to_utf8()   → BOM / UTF-8 geçerliliği / Windows-1254          │
│  · detect_delimiter() → , ; TAB |   (tırnak içi ayraçlar sayılmaz)   │
│  · fgetcsv ile ayrıştır, IMPORT_MAX_ROWS tavanını uygula             │
│  · storage/imports/<session_id>_<token>.csv olarak sakla             │
│  ↳ döner: token · başlık · ilk 5 satır · ayraç · kodlama · satır sayısı│
└──────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
                              │  token
                              ▼
┌─ ADIM 2: preview  (DRY-RUN — VERİTABANINA HİÇBİR ŞEY YAZILMAZ) ──────┐
│  · load_and_map() → mapping doğrula (zorunlu alanlar, sütun var mı?) │
│  · dosyadaki e-postaları TEK sorguda sor:                            │
│        SELECT email FROM contacts WHERE email IN (…)   ← 1 sorgu     │
│  · her satır → validate_row()                                        │
│        ok · warning · error · dupe_file · dupe_db                    │
│  ↳ döner: özet sayaçları · ilk 200 satırın önizlemesi · atomik uyarısı│
└──────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
                              │  token + mapping + mode + dedupe
                              ▼
┌─ ADIM 3: commit ─────────────────────────────────────────────────────┐
│  BEGIN                                                               │
│    INSERT import_runs (…)          ← künye açılır, id alınır         │
│    foreach satır:                                                    │
│        validate_row()                                                │
│        ├─ hata + mode=atomic  → ROLLBACK → 409 → aborted künyesi     │
│        ├─ hata + mode=kısmi   → hata raporuna ekle, atla             │
│        ├─ DB'de var + skip    → atla ve raporla                      │
│        ├─ DB'de var + update  → UPDATE contacts                      │
│        └─ yeni                → INSERT contacts (import_id = künye)  │
│    UPDATE import_runs SET inserted, updated, skipped, status, …      │
│  COMMIT                                                              │
│  ↳ hata varsa rapor CSV'si yazılır, kaynak dosya SİLİNİR             │
└──────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

Sorumluluk dağılımı

---

AJAX API Referansı

Tüm istekler system/ajax.php adresine gider. İndirme uçları (error_csv, contacts_export) dışında POST ve CSRF token zorunludur.

upload · upload_sample — dosya yükle

multipart/form-data ile file alanı. upload_sample dosya beklemez; depodaki sample.csv ile aynı kod yolunu çalıştırır.

{
  "success": true,
  "token": "84351d3b8bb2c4ea6421ea499e87aaec",
  "filename": "sample.csv",
  "delimiter": ";",
  "encoding": "UTF-8",
  "header": ["ad soyad", "e-posta", "telefon", "şehir"],
  "sample": [["Zeynep Kaya", "[email protected]", "0532 111 22 44", "Bursa"]],
  "row_count": 14,
  "targets": [{"key": "name", "label": "Ad Soyad", "required": true}]
}

preview — dry-run

İstek: token, mapping (JSON: {"name":0,"email":1,…}), dedupe

{
  "success": true,
  "summary": {"total": 14, "ok": 6, "warning": 1, "error": 3, "dupe_file": 1, "dupe_db": 3},
  "will_insert": 7,
  "will_update": 0,
  "will_skip": 7,
  "preview": [
    {"line": 2, "status": "dupe_db", "status_label": "Veritabanında var",
     "note": "Veritabanında var → ATLANACAK",
     "data": {"name": "Zeynep Kaya", "email": "[email protected]", "phone": "5321112244", "city": "Bursa"},
     "raw": []}
  ],
  "preview_shown": 14,
  "atomic_hint": "Atomik modda 3 hatalı satır TÜM aktarımı iptal eder."
}

data boşsa satır doğrulamayı geçememiştir; o durumda raw dosyadaki ham hücreleri taşır.

commit — gerçek aktarma

İstek: token, mapping, mode (atomic \| skip_invalid), dedupe (skip \| update)

{
  "success": true,
  "run_id": 9,
  "mode": "skip_invalid",
  "mode_label": "Kısmi (hatalıları atla)",
  "inserted": 7,
  "updated": 0,
  "skipped": 7,
  "error_count": 7,
  "duration_ms": 10,
  "status": "partial",
  "report_token": "3efdc2a4cce2e44e097f1ad25ac72d4e"
}

Atomik modda hata bulunursa 409 döner ve hiçbir kayıt yazılmaz:

{"success": false, "description": "Atomik mod: 4. satır hatalı (Geçersiz e-posta). HİÇBİR kayıt yazılmadı.",
 "line": 4, "reason": "Geçersiz e-posta", "mode": "atomic"}

error_csv — hata raporu (GET)

?action=error_csv&token=<report_token> → UTF-8 BOM'lu, ; ayraçlı CSV indirir.

satir;hata;"Ad Soyad";E-posta;Telefon;Şehir
4;"Geçersiz e-posta";"Hatalı Kayıt";gecersiz-eposta;000;Konya
10;"Geçersiz e-posta";"'=HYPERLINK(""http://kotu.example.com"",""Fatura"")";sahte-eposta@;5551234567;Rize

İkinci satırdaki baştaki tek tırnağa dikkat: formül enjeksiyonu koruması.

stats — sayaç şeridi

{"success": true, "contacts": 33, "from_import": 30, "cities": 16,
 "runs": 6, "skipped": 13, "errors": 8, "last_run": "29.08.2026 14:29",
 "cities_list": ["Adana", "Ankara", "…"]}

contacts_list · contact_detail · contact_delete · contacts_export

contacts_list standart DataTables server-side yanıtı döner (draw, recordsTotal, recordsFiltered, data). Filtreler: search[value], f_city, f_source, f_run.

contacts_export GET'tir ve contact_filters() fonksiyonunu listeyle paylaşır — indirilen dosya ekranda görünenle birebir aynıdır.

runs_list · run_detail

runs_list filtresi: f_status (success \| partial \| aborted).
run_detail künyeye ek olarak still_here döner: o aktarmadan gelip hâlâ duran kayıt sayısı.

HTTP durum kodları

---

Veritabanı Şeması

CREATE TABLE `import_runs` (
  `id`              INT UNSIGNED NOT NULL AUTO_INCREMENT,
  `filename`        VARCHAR(190) NOT NULL,
  `delimiter_label` VARCHAR(8)   NOT NULL DEFAULT ',',
  `encoding`        VARCHAR(24)  NOT NULL DEFAULT 'UTF-8',
  `mode`            ENUM('atomic','skip_invalid') NOT NULL DEFAULT 'skip_invalid',
  `dedupe`          ENUM('skip','update')         NOT NULL DEFAULT 'skip',
  `total_rows`      INT UNSIGNED NOT NULL DEFAULT 0,
  `inserted`        INT UNSIGNED NOT NULL DEFAULT 0,
  `updated`         INT UNSIGNED NOT NULL DEFAULT 0,
  `skipped`         INT UNSIGNED NOT NULL DEFAULT 0,
  `error_count`     INT UNSIGNED NOT NULL DEFAULT 0,
  `duration_ms`     INT UNSIGNED NOT NULL DEFAULT 0,
  `status`          ENUM('success','partial','aborted') NOT NULL DEFAULT 'success',
  `created_at`      TIMESTAMP NOT NULL DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
  PRIMARY KEY (`id`),
  KEY `idx_runs_created` (`created_at`)
) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8mb4 COLLATE=utf8mb4_unicode_ci;

CREATE TABLE `contacts` (
  `id`         INT UNSIGNED NOT NULL AUTO_INCREMENT,
  `name`       VARCHAR(150) NOT NULL,
  `email`      VARCHAR(190) NOT NULL,
  `phone`      VARCHAR(20)  NOT NULL DEFAULT '',
  `city`       VARCHAR(80)  NOT NULL DEFAULT '',
  `source`     ENUM('manual','import') NOT NULL DEFAULT 'import',
  `import_id`  INT UNSIGNED NULL DEFAULT NULL,
  `created_at` TIMESTAMP NOT NULL DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
  `updated_at` TIMESTAMP NOT NULL DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP ON UPDATE CURRENT_TIMESTAMP,
  PRIMARY KEY (`id`),
  UNIQUE KEY `uq_contacts_email` (`email`),
  KEY `idx_contacts_city` (`city`),
  KEY `idx_contacts_import` (`import_id`),
  CONSTRAINT `fk_contacts_import` FOREIGN KEY (`import_id`)
    REFERENCES `import_runs` (`id`) ON DELETE SET NULL
) ENGINE=InnoDB DEFAULT CHARSET=utf8mb4 COLLATE=utf8mb4_unicode_ci;

---

Sık Sorulanlar

Neden dosyayı iki kez yüklemiyoruz — önizleme için bir, aktarma için bir?

İki sebeple. Birincisi hız: 5 MB'lık bir dosyayı iki kez göndermek kullanıcıyı bekletir. İkincisi ve asıl önemlisi tutarlılık: iki ayrı yükleme arasında dosya değişebilir. Önizlemede gördüğünüz veri ile aktarılan verinin aynı dosya olduğunu garanti etmenin tek yolu, dosyayı bir kez alıp bir token'la işaret etmektir.

Token oturuma bağlıdır ve IMPORT_TTL_MIN (30 dakika) sonra geçersizleşir. Süre dolarsa sunucu 410 döner ve kullanıcıdan yeniden yüklemesini ister.

Kodlama tespiti nasıl çalışıyor? Neden mb_detect_encoding() yetmiyor?

mb_detect_encoding() tek başına güvenilmezdir: ISO-8859-9 ile Windows-1254 arasında bayt düzeyinde ayrım yapılamaz ve fonksiyon hemen her baytı "latin1" olarak tanır — yani geçerli UTF-8 dosyaları da yanlışlıkla çevirir.

Bu yüzden sıra tersine çevrilmiştir:

1. UTF-8 BOM varsa dosya kesin UTF-8'dir
2. mb_check_encoding($raw, 'UTF-8') geçiyorsa UTF-8'dir (ASCII de öyledir)
3. Ancak o zaman Windows-1254 varsayılıp çevrilir

Çeviri son çaredir, ilk tahmin değil. Türkçe Excel'in ürettiği dosyalar 3. adıma düşer ve doğru okunur.

Neden 5000 satır sınırı var? Daha büyük dosyaları nasıl aktarırım?

Sınırın sebebi kimlik doğrulaması olmayan bir uç noktaya sınırsız iş yaptırmamaktır. 100.000 satırlık bir dosya, tek bir istekte hem belleği hem işlemciyi tüketir; bu ucuz bir hizmet dışı bırakma kaldıracıdır.

Daha büyük dosyalar için üç yol var:

1. IMPORT_MAX_ROWS ve IMPORT_MAX_BYTES değerlerini yükseltin (kimlik doğrulaması olan bir panelde makul)
2. Dosyayı parçalara bölüp sırayla aktarın — import_runs her parçayı ayrı künyede tutar
3. Gerçekten büyük veri için LOAD DATA INFILE kullanın; ama o zaman satır bazlı doğrulamadan ve önizlemeden vazgeçersiniz

Atomik mod gerçekten "hepsi ya da hiçbiri" mi?

Evet. Tüm satırlar tek bir transaction içinde işlenir; ilk hatada rollBack() çağrılır ve o ana kadar yazılan her şey geri alınır. Künye satırı da aynı transaction'da olduğu için o da silinir — bu yüzden hemen ardından ayrı bir aborted künyesi yazılır.

Bir uyarı: MySQL'de ALTER TABLE gibi DDL komutları örtük commit yapar. Bu kod yalnızca INSERT/UPDATE çalıştırdığı için sorun yoktur, ama içe aktarma sırasında şema değiştiren bir kod eklerseniz atomiklik garantisi kırılır.

Telefon numarasını neden değiştiriyorsunuz? Ham hâlini saklasam olmaz mı?

Aynı numara bir CSV'de altı farklı biçimde yazılabilir: 0532 111 22 33, +90 532 111 22 33, 905321112233, 532-111-22-33… Bunları olduğu gibi saklamak, "bu iki kayıt aynı kişi mi?" sorusunu sonsuza dek cevapsız bırakır ve telefonla arama yapmayı imkânsızlaştırır.

Normalizasyon kayıp veri değil, kanonik biçimdir: rakam dışı karakterler zaten bilgi taşımıyordu. Ekranda gösterirken format_phone() ile okunur hâle geri döndürülür.

10 haneye oturmayan numaralar hata sayılmaz: uyarıyla birlikte olduğu gibi saklanır, çünkü eksik bir telefon yüzünden geçerli bir kişi kaydını çöpe atmak veriyi düzeltmez — sadece kaybeder.

Hata raporu neden ayrı bir CSV? Ekranda göstersek yetmez mi?

Ekranda göstermek "kaç satır hatalı" sorusunu cevaplar; rapor ise düzeltmeyi mümkün kılar. Kullanıcı raporu indirir, Excel'de açar, satır numarasına ve sebebe bakarak kaynak dosyasını düzeltir ve yeniden yükler.

Rapor oturuma bağlı bir token'la korunur ve IMPORT_TTL_MIN sonra silinir. Formül enjeksiyonuna karşı hücreler csv_cell() ile korunur — bu dosya kullanıcının kendi (muhtemelen düşmanca) metnini geri yazdığı için burada koruma zorunludur.

dedupe=update mevcut kaydın hangi alanlarını değiştiriyor?

name, phone, city ve import_id. email değişmez — zaten eşleşme anahtarıdır. created_at de değişmez; kaydın ne zaman ilk girdiği bilgisi korunur, updated_at ise otomatik tazelenir.

Bu seçim bilinçlidir: bir güncelleme dosyası kaydın kimliğini değil, niteliklerini tazelemek içindir.

---

Canlı Ortama Alırken

• [ ] APP_DEBUG zaten ortamdan türetiliyor — yine de canlıda false olduğunu doğrulayın
• [ ] system/config.local.php oluşturun; künyeyi config.php'ye yazmayın
• [ ] Veritabanı için root yerine sınırlı yetkili bir kullanıcı oluşturun
• [ ] storage/imports/ klasörünün web'den erişilemediğini doğrulayın (tarayıcıda deneyin)
• [ ] Klasör yazılabilir olsun ama çalıştırılabilir olmasın
• [ ] HTTPS kullanın; session.cookie_secure = 1 ve session.cookie_httponly = 1 ayarlayın
• [ ] Giriş sistemi ekleyin — kimlik doğrulaması olmayan bir içe aktarma ekranı, herkese açık bir yazma noktasıdır
• [ ] IMPORT_MAX_ROWS / IMPORT_MAX_BYTES değerlerini sunucunuzun upload_max_filesize ve post_max_size ayarlarıyla uyumlu tutun
• [ ] Nginx kullanıyorsanız .htaccess çalışmaz; şu iki yolu sunucu yapılandırmasından kapatın:

```nginx
location ~* \.(sql|log|ini|bak)$ { deny all; }
location ^~ /storage/ { deny all; }
```

• [ ] Geçici dosya temizliğinin çalıştığını doğrulayın (storage/imports/ birikmemeli)

---

Sorun Giderme

---

Yol Haritası

• [ ] Sütun eşlemesini kaydetme: aynı biçimdeki dosya ikinci kez yüklendiğinde eşleme hazır gelsin
• [ ] Arka plan kuyruğu ile büyük dosya desteği (parça parça işleme + ilerleme çubuğu)
• [ ] Excel (XLSX) dosyalarını doğrudan okuma
• [ ] İçe aktarmayı geri alma: bir künyeye bağlı tüm kayıtları tek tıkla kaldırma
• [ ] Satır bazlı düzeltme: hatalı satırları ekranda düzeltip yeniden deneme
• [ ] Kullanıcı girişi ve rol tabanlı yetkilendirme
• [ ] PHPUnit ile birim testleri (detect_delimiter, csv_to_utf8, normalize_phone, validate_row)
• [ ] Koyu tema için elle açma/kapama düğmesi

---

Katkı

Bu proje herkese açıktır — dilediğiniz geliştirmeyle katkı sağlayabilirsiniz.

📦 Depo: github.com/CilginYazilim/PHP-MySQL-CSV-Import-Ice-Aktarma-PDO-Ajax-DataTables

Katkı ölçütleri

• Kod açıklamalı olsun. Bu projenin temel amacı öğretmek; yorumsuz kod PR'ı geri döner.
• preview ve commit aynı doğrulama fonksiyonunu kullanmalıdır. İkisini ayıran PR kabul edilmez — önizlemenin doğruluğu projenin tezidir.
• Yeni bir yazma işlemi eklerken künye kaydını ve transaction'ı unutmayın.
• Tasarım değişikliklerini style.css üzerinden yapın; cilginyazilim.css markaya aittir ve diğer projelerle ortaktır.
• Yeni bir dış kütüphane eklemeden önce issue açıp tartışalım — proje bilinçli olarak bağımlılıksızdır.

---

Lisans

MIT — ticari kullanım dahil serbesttir.